Maatwerk jeugd

Financiële toelichting:
Naast de loon- en prijsstijging 2026 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande
financiële verschillen op dit thema toe.

• Team Jeugd/Budget JOT bemensing

De toegang tot het Sociaal Domein is per 1 januari 2024 opnieuw ingericht. De indicatiestelling en regievoering Jeugd worden sindsdien uitgevoerd door de gemeente Nissewaard. Dit gaf een verschuiving van het budget JOT Bemensing (bekostigd via subsidie) naar personele lasten in het team Jeugd van de gemeente. De jeugdprofessionals van Enver voeren de hulpverleningstaken binnen het Jeugdondersteuningsteam (JOT) uit.
De lasten van het budget JOT Bemensing zijn in 2025 hoger dan vanaf 2026. Uit monitoring in 2024 bleek dat voor 2025 vijf fte jeugdprofessionals van Enver noodzakelijk waren om de hulpverlening adequaat te laten functioneren, terwijl eerder vier fte was ingeschat. Eveneens zitten in het budget JOT Bemensing 2025 de fte voor de gedragswetenschappers (gedachte was dat deze in dienst van de gemeente zouden komen). Deze uitbreiding van het JOT is gedekt binnen de bestaande begroting 2025. De personeelsbegroting van het team jeugd is hierbij, voor het jaar 2025, met een bedrag ad € 206.668 verlaagd. Dit bedrag is verschoven naar het budget JOT Bemensing 2025. In de perspectiefnota 2026 is eveneens een incidenteel bedrag ad € 53.441 overgeheveld van de stelpost overhead 2025 naar het budget JOT Bemensing 2025.

• POH-GGZ-Jeugd

De lasten van het budget POH-GGZ-Jeugd zijn in 2025 incidenteel lager dan vanaf 2026. Dit komt grotendeels doordat het beschikbare budget voor POH Jeugd-GGZ niet volledig ingezet hoefde te worden in 2025. Op basis van de verleende subsidie 2025 zijn de lasten van het budget POH-GGZ-Jeugd in de perspectiefnota 2026 met een bedrag van € 75.620 verlaagd.

• Daginvulling Jeugd/Kinderdagcentrum

De lasten van het budget Jeugdhulp daginvulling zijn voor het Kinderdagcentrum (KDC) vanaf 2026 structureel hoger dan in 2025. Dit is gelegen in het in de perspectiefnota 2026 verwerkte structurele knelpunt ad € 927.026 op het Kinderdagcentrum vanaf 2026.

• Begeleiding Jeugd

De lasten van het budget Begeleiding Jeugd zijn vanaf 2026 structureel € 349.000 hoger dan in 2025. Dit is gelegen in het in de perspectiefnota 2026 verwerkte structurele knelpunt voor de lokaal ingekochte Jeugdhulp waaronder Begeleiding Jeugd.

• Nadeel begroting specialistische jeugdhulp (GRJR) 2026 en meerjarenraming

• Op 11 april 2025 heeft het AB GRJR het volgende vastgesteld:
  1. Ontwerpbegroting GRJR 2026 (Subsidieverleningen GRJR en uitvoeringskosten GRJR)
  2. Bijlage Begrotingsadvies 2026 (Zorgkosten gemeenten van regionale en landelijke jeugdhulpcontracten inclusief voorschottermijnen gemeenten aan de GRJR).

Deze zijn verwerkt in de Perspectiefnota Nissewaard 2026/meerjarenraming. Zie tabel 1.

• Op 12 september 2025 heeft het AB GRJR de definitieve Begroting GRJR 2026 vastgesteld. Hierbij heeft de GRJR geen geactualiseerde zorgkosten gemeenten geleverd. Het AB GRJR heeft aldus geen geactualiseerde zorgkosten gemeenten van regionale en landelijke jeugdhulpcontracten vastgesteld. De zorgkosten gemeenten zijn aldus ongewijzigd t.o.v. het vastgestelde begrotingsadvies 2026 in het AB GRJR van 11 april 2025.
• Bij de Tweede Bestuursrapportage GRJR 2025 (7 maanden-rapportage over 2025) zal wel een actualisatie van de zorgkosten gemeenten (regionale en landelijke jeugdhulpcontracten) worden geleverd. Aan de hand van de Tweede Bestuursrapportage GRJR 2025 wordt beoordeeld hoe de geactualiseerde zorgkosten en de GRJR-subsidies voor Nissewaard zich verhouden tot de hiervoor opgenomen middelen in onze begroting 2026/meerjarenraming. In navolging hiervan wordt geadviseerd over een bijstelling in de tweede tussenrapportage Nissewaard 2025.
• De definitieve begroting GRJR 2026 is t.o.v. de ontwerpbegroting verhoogd voor indexatie en i.h.k.v. Veilig Thuis Rotterdam-Rijnmond:

1. Indexatie 2026 conform VNG-index: De indexatiebepalingen in de jeugdhulpcontracten zijn door de GRJR ook van toepassing verklaard op de subsidieverleningen. Het definitieve indexpercentage voor 2026 is 5,13%. Dit is hoger dan het voorlopige indexpercentage zoals verwerkt in de Ontwerpbegroting GRJR 2026 (4,91%). Het definitieve indexpercentage is verwerkt in de Begroting GRJR 2026/meerjarenraming, dit geeft een structureel nadeel.
2. De begroting GRJR 2026 wordt i.h.k.v. Veilig Thuis RR structureel verhoogd. Aanvullend op de in februari 2025 toegekende extra subsidie aan VTRR van € 1,5 miljoen wordt de begroting verhoogd met € 4 miljoen. Het bedrag wordt, geïndexeerd naar 2026, toegevoegd aan de begroting 2026. Momenteel wordt een kostprijsonderzoek voor Veilig Thuis RR uitgevoerd. Aan de hand van de uitkomsten van dit kostprijsonderzoek volgen nadere subsidie-afspraken met Veilig Thuis RR.

Zie tabel 1 en 2 wat de Begroting GRJR 2026/meerjarenraming 2027–2029 en de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK) voor Nissewaard betekenen en welk aanvullend nadeel in de Begroting Nissewaard 2026/meerjarenraming is verwerkt t.o.v. de perspectiefnota 2026. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de deelnemersbijdrage aan de GRJR (Subsidieverleningen GRJR en uitvoeringskosten GRJR) en het gemeentelijke voorschot aan de GRJR (Zorgkosten gemeenten van regionale en landelijke jeugdhulpcontracten).

Tabel 1: Inleg Nissewaard Specialistische jeugdhulp (GRJR) 2026

Tabel 2: Nadeel in Begroting Nissewaard 2026/Meerjarenraming

Zie tabel 3 voor een nadere duiding van de lasten van de specialistische jeugdhulp op GRJR-niveau en op Nissewaard-niveau.

Tabel 3: Lasten specialistische jeugdhulp

* Betreft de GRJR-besluiten zijnde de Subsidieverleningen GRJR en Uitvoeringskosten GRJR
** Betreft de gemeentelijke besluiten zijnde de Zorgkosten gemeenten van de regionale en landelijke jeugdhulpcontracten. N.B. deze Zorgkosten zijn NIET geactualiseerd t.o.v. het Begrotingsadvies AB GRJR 11-04-2025 bij de Ontwerpbegroting GRJR 2026.
*** Gecorrigeerd t.a.v. incidentele rentebaten/lasten houdt in: Bij de Jaarrekening GRJR 2024 was er een incidenteel voordeel uit rentebaten. Deze baten ontstaan doordat de GRJR namens de gemeenten zorgdeclaraties van regionale en landelijke contractpartijen betaalt. De voorschotten die de GRJR ontvangt moeten worden beheerd door de rijksoverheid via het schatkistbankieren en daarover ontvangt de GRJR tegenwoordig rente. Dit leverde incidentele niet-begrote rentebaten op. Voor 2025, 2026 en 2027 is de verwachting dat er incidentele rentebaten zullen zijn maar dat deze zullen aflopen door versnelling van het declaratieproces. Daarmee wordt in de definitieve begroting GRJR 2026 rekening gehouden.
**** Betreft totale inleg bestaande uit deelnemersbijdrage + voorschot

Splitsing in de begroting om te voldoen aan BBV

• Om te voldoen aan de BBV is de begroting van de specialistische jeugdhulp gesplitst in:
  1. Lasten gerelateerd aan GRJR-besluiten:
     • Subsidieverleningen door de GRJR en uitvoeringskosten van de GRJR.
     • Hiervoor stelt het GRJR-bestuur in de begroting de budgetten vast.
     • De deelnemende gemeenten betalen hiervoor een deelnemersbijdrage.
  2. Lasten direct gerelateerd aan gemeentelijke besluiten:
     • Dit zijn de zorgkosten van de gemeenten van regionale en landelijke jeugdhulpcontracten: de opdrachten A t/m E (waaronder verblijfszorg en ambulante zorg), Buitenregionale plaatsingen en Landelijke inkoop.
     • Deze kosten vloeien voort uit gemeentelijke beschikkingen c.q. toewijzingen van jeugdhulp. Gemeenten bestellen daarmee leveringen van regionaal en landelijk gecontracteerde jeugdhulp.
     • De deelnemende gemeenten stellen in hun eigen begroting hun budgetten vast. Hiervoor heeft het AB GRJR op 11 april 2025 een begrotingsadvies inclusief voorschottermijnen vastgesteld.
     • De GRJR betaalt de aanbieders en rekent de contracten jaarlijks af o.b.v. productieverantwoordingen.
     • De deelnemende gemeenten leggen hiervoor een voorschot gemeentelijke zorgkosten in.

• Invulling bezuinigingstaakstellingen

Zie tabel 4 voor de bezuinigingstaakstellingen die in het thema Maatwerk Jeugd bij de begroting 2026/meerjarenraming zijn ingevuld.

Tabel 4: Invulling bezuinigingstaakstellingen thema Maatwerk Jeugd

Toelichting invulling bezuinigingstaakstellingen
10. GRJR jeugd en lokale jeugdhulp
De bezuinigingstaakstelling 'GR Jeugd en lokale jeugdhulp' wordt bij de begroting 2026/meerjarenraming voor een bedrag ad € 500.000 ingevuld (voor 2025 is dat eveneens 500.000). Deze bezuiniging maakt onderdeel uit van het plan van aanpak Taskforce Jeugd. Door strenger te indiceren is een structureel voordeel ontstaan van € 500.000 op het budget Behandeling Jeugd. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om: minder uren, goedkopere voorziening inzetten en kortere trajectduur. Ook wordt er meer gestuurd op casusniveau en worden dure casussen extra getoetst. Zie tabel 5 voor het resterende bedrag op de bezuinigingstaakstelling GRJR jeugd en lokale jeugdhulp.

12. Maatwerkvoorzieningen Jeugd
De bezuinigingstaakstelling 'Maatwerkvoorzieningen Jeugd' wordt bij de begroting 2026/meerjarenraming geheel ingevuld voor het bedrag ad € 130.000. Deze bezuiniging betreft een samenvoeging van besparingsmogelijkheden op de budgetten Jeugd met beperking en Maatwerkarrangementen jeugd. Dit maakt onderdeel uit van het plan van aanpak Taskforce Jeugd. In het project maatwerk uit de Taskforce Jeugd (ook onderdeel van indiceren) zijn de criteria om maatwerk in te zetten aanzienlijk verscherpt. Ook vindt nu een dubbele (zes-ogenprincipe) toetsing plaats waardoor maatwerk minder vaak wordt ingezet. Hiermee wordt maatwerk alleen nog ingezet indien er geen alternatieven zijn. Aanvullend wordt er controle uitgeoefend op de maatwerktarieven. Door deze strikte manier van indiceren is wel sprake van een gedeeltelijke verschuiving naar Persoonsgebonden Budget (PGB), omdat ouders dit soms als alternatief zien. Ook wordt regelmatig bekeken of maatwerk wordt ingezet voor zaken waar we beter een product/voorziening voor kunnen inkopen.

13. Minder zware jeugdhulp met verblijf
De bezuinigingstaakstelling 'Minder zware jeugdhulp met verblijf' wordt bij de begroting 2026/meerjarenraming geheel ingevuld voor het bedrag ad €105.200 (voor 2025 is dat 50.000). Uit een diepere analyse naar het aantal jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp met verblijf (zie grafiek 1), is zichtbaar dat dit na een stijging, vanaf 2021 sterk is gedaald. Inmiddels ligt dit percentage onder het Nederlands gemiddelde. Dit duidt erop dat steeds meer jongeren van 18 jaar en ouder hulp ontvangen vanuit het passende wettelijke kader voor volwassenen, zodat verlengde jeugdhulp minder nodig is. De daling onder 18-plussers heeft waarschijnlijk mede te maken met de inspanning vanuit de Taskforce Jeugd om deze doelgroep onder te brengen in een meer toekomstbestendige vorm van hulpverlening, bijvoorbeeld vanuit de Zorgverzekeringswet of de Wmo.

Grafiek 1: Jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp met verblijf

17. Subsidies diverse Sociaal Domein / 18. Subsidie Lokale preventie Jeugd
De bezuinigingstaakstelling 'Subsidies lokale preventie jeugd' wordt bij de begroting 2026/meerjarenraming geheel ingevuld voor het bedrag ad € 952.528. Samenhangend hiermee wordt in de tweede tussenrapportage 2025 een incidenteel transformatiebudget subsidies voorgesteld om een structureel andere werkwijze te bewerkstelligen om de grote bezuinigingen op subsidies zo gedegen en verantwoord mogelijk door te voeren.
Bij het vaststellen van de subsidieregeling Jeugd en Onderwijsachterstanden (J&O), waarop deze bezuiniging van toepassing is, is een subsidieplafond voor 2026 vastgesteld. Bij het bepalen hiervan is rekening gehouden met de totale bezuiniging op subsidies lokale preventie Jeugd. Hierbij is eveneens de onderbesteding op peuterspeelzaalwerk, door het stimuleren van gemengde groepen, ingezet waardoor het budget OAB optimaal ingezet kan worden. Hiermee is er financieel ruimte gecreëerd om de bezuiniging daadwerkelijk te kunnen invullen. Deze bezuiniging is globaal bezien als volgt ingevuld:
- Voor subsidiepartners wordt in principe in 2026 de nullijn gehanteerd, oftewel de subsidie 2025 wordt niet naar 2026 geïndexeerd.   
- Sinds de tweede helft van 2024 zijn (bestuurlijke) gesprekken gevoerd en is met de subsidiepartners bekeken op welke wijze de bezuiniging concreet wordt gerealiseerd.
- Er zijn enkele organisaties met afwijkende afspraken, bijvoorbeeld subsidies die we minder vinden passen bij onze beleidsrichting: daarvan worden specifieke activiteiten gekort of geheel afgebouwd.
- Alle subsidiepartners hebben in hun beschikking 2025 al een aankondiging gekregen wat 2026 voor hen financieel gaat betekenen.

• Openstaande bezuinigingstaakstellingen (gemeentelijk en vanuit de rijksoverheid)

Zie tabel 5 voor de bezuinigingstaakstellingen die, in het thema Maatwerk Jeugd, na de vaststelling van de begroting 2026 nog open staan:

Tabel 5: Openstaande bezuinigingstaakstellingen thema Maatwerk Jeugd              

Toelichting openstaande gemeentelijke bezuinigingstaakstellingen
 9. Aanpak 10 duurste gezinnen
Oorspronkelijk was in dit kader een taakstelling opgenomen inzake de invoering van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams). De beoogde invoering van de Wams was juli 2024 maar deze wet is voorlopig uitgesteld. Vooralsnog wordt gestart met de aanpak van 10 complexe/dure casussen jeugdhulp. Aanvullend is in de PPN 2025 een bezuiniging vanaf 2026 opgenomen voor nog eens 10 complexe/dure casussen jeugdhulp. Het maakt onderdeel uit van het plan van aanpak Taskforce Jeugd.

10a. GRJR jeugd en lokale jeugdhulp
Om deze taakstelling te behalen zal onder meer ingezet worden op de huisartsenroute, herziening van ingekochte voorzieningen voor jeugdhulp, afwegingskader onderwijs-jeugdhulp en inperken van de reikwijdte van jeugdhulp. Dit is onderdeel van het plan van aanpak Taskforce Jeugd. Aanvullend en samenhangend hiermee zijn de taakstellingen RBOK en Kortere trajectduur Jeugd opgenomen. Het open einde karakter van de jeugdhulp en de diverse wettelijke verplichtingen maken het een uitdaging om deze taakstelling te realiseren. Een deel van de taakstellingen GRJR jeugd en lokale jeugdhulp wordt in deze begroting ingevuld. Zie tabel 4.

11. RBOK
De doorgaande kostenontwikkeling van de specialistische jeugdhulp leidt tot onhoudbaar grote druk op de gemeentefinanciën. In dit kader is in GRJR-verband de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK) opgesteld. De RBOK betreft een pakket aan maatregelen dat zich met name richt op verscherpte toepassing van bestaande kaders en contractafspraken met de zorgaanbieders om daarmee onnodig dure of doorlopende inzet van jeugdhulp te beperken. De RBOK is in februari 2024 door het AB-GRJR vastgesteld. De financiële ambitie van de RBOK is een cumulatieve besparing op GRJR-niveau van ruim € 78 miljoen over 2024 t/m 2028. Een deel van de taakstelling RBOK is in de Perspectiefnota Nissewaard 2026 ingevuld.

14. Daginvulling Jeugd
Dit betreft jeugdhulp ter vervanging van reguliere dagactiviteiten van kinderen, zoals peuterspeelzaal
en onderwijs. Er is onderzoek uitgevoerd naar de verantwoordelijkheidsverdeling tussen onderwijs en gemeente. UIt het onderzoek blijkt dat de gemeente vaker jeugdhulp inzet dan nodig is maar voor daginvulling en specifiek voor het Kinderdagcentrum is dat erg ingewikkeld. Dit omdat een tekort aan gespecialiseerd onderwijs de uitstroom uit het KDC in de praktijk bemoeilijkt. Deze taakstelling maakt onderdeel uit van het plan van aanpak Taskforce Jeugd.

16. Zorgcontinuïteit Kinderdagcentrum (KDC)
De KDC-jeugdhulp was voorheen lokaal ingekocht via de Open House. Per 1 juli 2023 is dit overgegaan naar Daginvulling Jeugd, een gezamenlijke inkoop met de gemeente Voorne aan Zee. Het aantal ingekochte KDC-plekken via de Daginvulling Jeugd is te laag i.r.t. het aantal jeugdigen dat momenteel KDC-jeugdhulp heeft. Onder meer een tekort aan gespecialiseerd onderwijs bemoeilijkt in de praktijk de uitstroom uit het KDC. Dit maakt dat er relatief veel en lang KDC-zorgcontinuïteit nodig is. Hierdoor ontvangt een aantal jeugdigen langer KDC-Jeugdhulp o.b.v. de overeenkomst Open House. De ingekochte KDC-plekken via Daginvulling Jeugd zijn immers bezet. Bij de begroting 2024 is een nadeel KDC-zorgcontinuïteit meegenomen. O.b.v. een nieuwe prognose bleek een aanvullend nadeel van toepassing. Dit aanvullend nadeel is in de PPN 2025 verwerkt ad € 442.000 voor het jaar 2024 en € 839.000 voor het jaar 2025. Eveneens is in de PPN 2025 voor de jaren 2026 en 2027, tegenover het aanvullende nadeel, een even grote taakstelling KDC-zorgcontinuïteit opgenomen. Dit betreft € 531.621 voor het jaar 2025 en € 48.698 voor het jaar 2027. De realisatie van deze bezuinigingstaakstelling is, gezien het tekort aan gespecialiseerd onderwijs, complex.  

Toelichting openstaande bezuinigingstaakstellingen vanuit de rijksoverheid
Nieuwe bezuinigingstaakstelling: Eigen bijdrage jeugdzorg
Zoals aangekondigd in de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk is in de Meicirculaire 2025 de invoering van een eigen bijdrage voor jeugdzorg per 1 januari 2028 verwerkt. Landelijk gezien moet deze maatregel jaarlijks € 260 miljoen opleveren. De uitkering uit het gemeentefonds van Nissewaard wordt hiervoor vanaf 2028 met € 1,3 miljoen verlaagd.
De jeugdwet kent op dit moment geen eigen bijdrage. Het Rijk zal maatregelen moeten nemen om de invoering van de eigen bijdrage jeugdhulp vanaf 2028 mogelijk te maken. Momenteel is er beperkte informatie beschikbaar, het hoe en wat is nog niet uitgewerkt door het rijk. Vooralsnog is de aanname dat als het Rijk de invoering van een eigen bijdrage mogelijk maakt dat wij als gemeente deze dan ook kunnen innen en dat dit budgetneutraal kan worden ingevoerd. Tegelijkertijd plaatsen we hierbij een kanttekening, de inregeling, uitvoering en inning van de eigen bijdrage zal immers gevolgen hebben voor de personele formatie. De Eigen bijdrage jeugdzorg is conform de Eigen bijdrage Wmo als een taakstelling opgenomen.

10b. Kortere trajectduur Jeugdhulp
Zie 10a. GRJR jeugd en lokale jeugdhulp. Deze bezuinigingstaakstelling betreft het onderdeel verkorten van de trajectduur Jeugdhulp. Deze korting is verwerkt in de Meicirculaire 2025. Landelijk gezien moet deze maatregel jaarlijks € 68 miljoen opleveren vanaf 2028. De uitkering uit het gemeentefonds van Nissewaard wordt hiervoor in 2028 met € 337.000 verlaagd en vanaf 2029 met € 347.000. Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe er beter op de trajectduur kan worden gestuurd zodat deze korter wordt.